Zamir (Adıl) Nedir? Zamir Çeşitleri Nelerdir?

Ana Sayfa » Eğitim » Zamir (Adıl) Nedir? Zamir Çeşitleri Nelerdir?
Zamir (Adıl) Nedir? Zamir Çeşitleri Nelerdir?

Varlıkları ifade ederken isimlerini söyleriz: Sunay, çanta, vazo, lamba, kalem vb. “Veysel elbiseyi aldı.” cümlesi gibi cümleleri ifade ederken bazen varlığın yerine farklı kelimeler kullanırız. Örneğin “Veysel onu aldı.” deriz. Cümle içinde kullandığımız “onu” sözcüğünün “elbise” sözcüğünün yerine kullanıldığını anlıyoruz. Bu örnekte olduğu gibi ismin yerine kullanılan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Zamirler, yerine geçtikleri varlıklara ve özelliklerine göre iki ana başlıkta incelenebilir:

zamirler

  1. Sözcük Durumundaki Zamirler

1.1. Kişi (Şahıs) Zamirleri

İnsan isminin yerini tutan kelimelere kişi zamiri denir. Üç tekil, üç de çoğul olmak üzere toplam altı tane şahıs zamiri vardır:

  1. tekil şahıs → ben
    2. tekil şahıs  → sen
    3. tekil şahıs  → o
  2. çoğul şahıs  → biz
    2. çoğul şahıs  → siz
    3. çoğul şahıs → onlar

Not: Zamirler bazı durumlarda isim çekim eklerini alabilirler. Bu nedenle kişi zamirleri karşımıza çekim eki almış şekilde çıkabilir.

Sen + e → Sene → Sana
sen + i → seni
o + (n)dan → ondan
siz + in → sizin
siz + de → sizde
onlar + ı → onları

Örnek

» Yemeğe sadece Elif katılmadı. → Yemeğe sadece o katılmadı.
» Benim çözdüğüm soru çok zor, senin çözdüğün soru çok hafif.
» Arkadaşım bana kitap verdi.
» Sizi ben de desteklemek istiyorum.
» Kültürel olarak biz onlardan çok daha ilerideyiz.

 

Not:  “Kendi” sözcüğü de şahıs zamirleri içinde değerlendirilir ve bu zamire “dönüşlülük zamiri” adı verilir.

Örnek

» Bırakın kendi etti kendi bulsun.
» İnsan kendini sevmeli her zaman.

 

1.2. İşaret (Gösterme) Zamirleri

Varlıkların adını belirtmeden, onları işaretle göstermek için kullandığımız sözcüklere işaret zamiri denir. “Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası, öteki vb.” işaret zamirleridir.

Örnek

» Bunları eve götürmek için alıyorum.
» Nihat Beyler buraya gelip yemek yemiş.
» Bize gerekli olan tüm evraklar orada.
» Bu, yapılacak işlerin listesi.

 

1.3. Belgisiz Zamirler

Varlıkların yerini tutmalarına rağmen hangi varlığın yerine kullanıldığı tam ve açıkça belli olmayan sözcüklere belgisiz zamir denir. “Bazıları, biri, kimi, hepsi, herkes, kimse, birçoğu, birkaçı, şey vb.” sözcükler belgisiz zamirlerdir.

1.3. Belgisiz Zamirler

Varlıkların yerine geçmelerine rağmen hangi varlık için kullanıldığı net olmayan sözcüklere belgisiz zamir denir.

Varlıkların yerini tutmalarına rağmen hangi varlığın yerine kullanıldığı tam ve açıkça belli olmayan sözcüklere belgisiz zamir denir. “Bazıları, biri, kimi, hepsi, herkes, kimse, birçoğu, birkaçı, şey vb.” sözcükler belgisiz zamirlerdir.

 

Örnek

» Öğrencilerden birkaçı soruları çözememiş.
» Olanları kimse anlamıyordu.
» Biri kapının önüne not bırakmış.

Not: Belirsizlik anlamındaki bir sözcük isimden önce kullanılıyor ve o ismi etkiliyorsa  belgisiz sıfat, bir ismin yerini tutuyorsa da belgisiz zamir olur.

» Bazı hayvanlar beslenmede sorun yaşıyor. (“hayvanlar” sözcüğünü belirttiği için belgisiz sıfat)
» Bazıları buluşmaya gelmedi. (bir ismin yerini tuttuğu için belgisiz zamir)

1.4. Soru Zamirleri

İsimlerin yerini soru yoluyla tutan sözcüklere soru zamiri denir. “Ne, kim, kimi, hangisi, kaçı, nereye, nerede, nereden vb.” sözcükler soru zamirleridir.

1.4. Soru Zamirleri

Soru yoluyla isimlerin yerine geçen sözcüklere soru zamiri denir. “Ne, kim, kimi, hangisi, kaçı, nereye, nerede, nereden vb.” sözcükler soru zamirleridir.

Örnek

» Mutfaktaki yemeği kim aldı?
» Manavdan neler aldınız?
» Gece saatlerine kadar nerede kaldın?

2. Ek Durumundaki Zamirler

2.1. İyelik (Aitlik) Zamirleri

Ek halinde olup getirildiği ismin hangi şahsa ait olduğunu bildirir. Bunlar aynı zamanda iyelik ekleridir.

  1. tekil şahıs iyelik eki → -(i)m
    2. tekil şahıs iyelik eki → -(i)n
    3. tekil şahıs iyelik eki → -ı, -i, -u, -ü, -(s)ı, -(s)i, -(s)u, -(s)ü
  2. çoğul şahıs iyelik eki → -(ı)mız, -(i)miz, -(u)muz, -(ü)müz
    2. çoğul şahıs iyelik eki → -(ı)nız, -(i)niz, -(u)nuz, -(ü)nüz
    3. çoğul şahıs iyelik eki → -ları, leri
  3. Ek Durumundaki Zamirler

2.1. İyelik (Aitlik) Zamirleri

Ek halinde olup getirildiği ismin hangi şahsa ait olduğunu bildirir. Bunlar aynı zamanda iyelik ekleridir.

  1. tekil şahıs iyelik eki → -(i)m
    2. tekil şahıs iyelik eki → -(i)n
    3. tekil şahıs iyelik eki → -ı, -i, -u, -ü, -(s)ı, -(s)i, -(s)u, -(s)ü
  2. çoğul şahıs iyelik eki → -(ı)mız, -(i)miz, -(u)muz, -(ü)müz
    2. çoğul şahıs iyelik eki → -(ı)nız, -(i)niz, -(u)nuz, -(ü)nüz
    3. çoğul şahıs iyelik eki → -ları, leri

» (benim) ceketim
» (senin) ceketin
» (onun) ceketi
» (bizim) ceketimiz
» (sizin) ceketiniz
» (onların) ceketleri

» Kalemim kırılmış.
» Dün evlerine misafir oldum.

 

2.2. İlgi Zamirleri

Cümlede daha önce geçmiş bir ismin yerine geçen“-ki”  eki ilgi zamiridir. Bu zamir kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır.

Örnek

» Benim gömleğim yeşil, seninki siyah.
Bu cümlede “gömlek” sözcüğü iki kere tekrarlanmayarak “-ki” eki “gömlek” sözcüğünün yerine kullanılmıştır. “-ki” eki ismin yerine kullanıldığı için ilgi zamiridir.

» Benimki bozuldu, senin kalemini kullanabilir miyim?
» Senin elbisen benimkinden güzel.

 

0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes

Zamir (Adıl) Nedir? Zamir Çeşitleri Nelerdir? - Yorumlar

YORUMLARINIZI PAYLAŞIN

 

Yapılan Yorumlar

BENZER İÇERİKLERİlginizi çekebilecek diğer içerikler

İsimler (Adlar) Nedir?

İsimler (Adlar) Nedir? 28 Şubat 2018

Totalitarizm Nedir?

Totalitarizm Nedir? 26 Şubat 2018

Toprak Tipleri Nelerdir?

Toprak Tipleri Nelerdir? 25 Şubat 2018

ÖNE ÇIKAN KATEGORİLER

RASTGELE İÇERİKLER

FACEBOOK'TA BİZ

iyzi - Tüm Hakları Saklıdır