Sıfat (Ön Ad) Nedir? Sıfat Çeşitleri Nelerdir?

Ana Sayfa » Eğitim » Sıfat (Ön Ad) Nedir? Sıfat Çeşitleri Nelerdir?
Sıfat (Ön Ad) Nedir? Sıfat Çeşitleri Nelerdir?

Sıfat (Ön Ad) nedir?

Varlıkları daha iyi şekilde ifade edebilmek için tanıtıcı, tanımlayıcı sözcükler kullanırız. Bu sözcükler isimlerin önüne gelerek varlıkların durumunu, şeklini, rengini, sayısını ifade etmemize yarar. İsimlerin önüne gelen bu sözcüklere sıfat (ön ad) denir.

Örnek: Bu cumartesi eski bir okul arkadaşımla buluşup yemyeşil ormanda koşacağız.

Sıfatlar kendi içinde niteleme sıfatları ve belirtme sıfatları olarak ikiye ayrılır.

sifatlar

Sıfat Çeşitleri (Türleri)

  1. Niteleme Sıfatları

Varlıklara ait özelliklerin, durumların, renginin vb. kısaca varlıkların nasıl olduğunu ifade eden sözcükler niteleme sıfatlarıdır. Kendinden sonra gelen isime “Nasıl?” sorusunun cevabını verirler.

Örnek 1:  Yetenekli sporcu tesislere döndü.

Bu örnek cümlesinde “yetenekli” kelimesi sporcunun özelliğini belirtmektedir. Bu cümlede “sporcu” ismine nasıl sorusunu sorduğumuzda “yetenekli” cevabını alıyoruz. Bu nedenle “yetenekli” sözcüğü niteleme sıfatıdır.

Örnek 2: Işıldayan yıldızlar geceyi aydınlatıyordu.

Bu cümlede “yıldızlar” ismine nasıl sorusunu sorduğumuzda “ışıldayan” cevabını alıyoruz. Bu nedenle ışıldayan kelimesi niteleme sıfatıdır.

Not: Özel adlarla birlikte kullanılan ünvanlar da niteleme sıfatları arasında yer alır.

Örnek: Nimet yengem, Avukat Faruk, Aziz bey

 

2. Belirtme Sıfatları

Varlıkları sayı, soru, yer, belgisizlik ve işaret bakımından belirten sözcülere belirtme sıfatları denir. Belirtme sıfatları kendi arasında dört gruba ayrılır.

2.1. İşaret Sıfatları

Varlıkları işaret yoluyla belirtmeye yarayan sıfatlardır. İşaret sıfatları, isimlere “Hangi?” sorusu sorulduğunda cevap verir.

Örnek: Bu kalemi kırtasiyeden aldım.

Yukarıdaki cümlede kullanılan “bu” sözcüğü işaret sıfatıdır. “Kitap” sözcüğüne “hangi?” sorusu sorulduğunda “bu” yanıtını alıyoruz.

2.2. Sayı Sıfatları

Varlıkları sayısal olarak belirten sıfatlardır. Sayı sıfatları kendi arasında dörde ayrılır:

2.2.1. Asıl Sayı Sıfatları

Bir ismi tam sayı olarak belirtmeye yararlar. İsme sorulan “kaç?” sorusuna cevap verirler.

Örnek: Her akşam yüz soru çözüyorum.

Yukarıda cümlede bulunan “yüz” kelimesi, “soru” ismine sorulan “kaç?” sorusuna cevap vermektedir.

2.2.2. Sıra Sayı Sıfatları

Varlıkların derecelerini veya sıralarını belirtmeye yarayan sıfatlardır. Sıra sayı sıfatları isimlere gelen “-ıncı, -inci” ekleri ile yapılır. İsme sorulan “kaçıncı?” sorusuna cevap verir.

 Örnek: Onuncu konudan sınavda sorumlu değiliz.

2.2.3. Üleştirme Sayı Sıfatları

Paylaştırma (üleştirme) anlamı taşıyan, varlıkların eşit bölümlerini belirten sıfatlardır. Sayılara “-ar, -er” eki getirilerek oluşturulan sıfatlardır. İsme sorulan “kaçar?” sorusuna cevap verir.

Örnek:  Kişi başı beşer köfte yiyeceğiz.

Miras olarak ikişer ev aldık.

2.2.4. Kesir Sayı Sıfatları

Bir ismi kesirli sayılarla belirten sayı sıfatlarına kesir sayı sıfatları denir. İsimlere sorulan “kaçta kaç?” sorusuna cevap verir.

Örnek: Banka yüzde üç faiz veriyor.

Parasının dörtte birini bankaya yatırmış.

 

2.3. Belgisiz Sıfatlar

Varlıkları sayı ve miktar bakımından tam olarak belirtmeyen sözcüklerdir. “bir, birkaç, birçok, çoğu, kimi, bazı, bütün, tüm, başka, birtakım, her, hiçbir, herhangi” gibi kesinlik bildirmeyen, belirsizlik anlamı taşıyan sözcükler kullanılır.

Örnek: Birkaç kişiyle görüştüğünü söyledi.

Her gün düzenli olarak ilaçlarını alıyor.

Yukarıdaki cümlelerde geçen “birkaç” ve ”her” sözcükleri kendinden sonra gelen isimleri sayı olarak ancak belirsizlik anlamı taşıyarak belirtmiştir. Bu nedenle “birkaç” ve “her” sözcükleri belgisiz sıfat olarak kullanılmıştır.

2.4. Soru Sıfatları

İsimleri soru olarak belirtebilen ve anlamca tamamlayan sözcüklere soru sıfatları denir. Soru sıfatlarına sorulan sorunun cevabı yine sıfattır. “nasıl, kaç, kaçıncı, kaçar, hangi, ne kadar, ne?” gibi sorular soru sıfatı olarak karşımıza çıkar.

Örnek:  Kaç kişi derse gelmedi?

Yukarıdaki cümleye cevap olarak “beş kişi” şeklinde bir cevap verirsek cevabın kendisi de yine sıfat olur.

Not: İlgi eki olak –ki  yer ve zaman olarak bilgi veriyorsa o sözcüğü sıfat yapar.

Etraftaki insanlar / evdeki misafirler

 

 

Adlaşmış Sıfat

Niteleme sıfatlarının ardından kullanılan isim kaldırıldığında sıfat, isim yerine kullanılmış olur ve sıfat adlaşır. Bu durumdaki sıfatlara adlaşmış sıfat denir.

Örnek: Yaralı kedi annesini görünce sevindi.

Yaralı, annesini görünce sevindi.

İlk cümlede “yaralı” sözcüğü, “kedi” adını niteleyen bir niteleme sıfatı olarak kullanılmıştır. İkinci cümlede ise, “yaralı kedi” tamlamasındaki “kedi” sözcüğü düşmüş, “yaralı” sözcüğü hem adın yerine geçmiş hem nitelik bildirmiştir. Böylece adlaşmış sıfat olmuştur.

 

Sıfatların Anlam Özellikleri

1. Sıfatlarda Küçültme

Sıfatlarda küçültme anlamı sözcüklere ”-ce, -cik, -(i)msi, -(i)mtırak” ekleriyle yapılır. Bu ekler kullanıldığı sıfata “…e yakın” anlamı kazandırır.

Örnek:

Küçük bir bahçede oynuyordu.   (“küçük” sıfattır ve kendinden sonra gelen ismin niteliğini belirtmektedir.)
Küçücük bir bahçede oynuyordu. (cümlesinde “-cik” eki almış “küçücük” sözcüğü de niteleme sıfatıdır. Buradaki “küçücük” sözcüğün “küçük” sözcüğünden farkı, eklendiği ismin anlamında küçültme yapmış olmasıdır.)

2. Sıfatlarda Pekiştirme (Anlamca Pekiştirilmiş Sıfatlar)

Niteleme sıfatlarının anlamca kuvvetlendirmek için pekiştirilmiş sıfatlar kullanılır.
Sıfatların pekiştirilmesi, yani sözcük anlamının kuvvetlendirilmesi iki şekilde yapılır:

  • Pekiştirilecek ve sıfat olan sözcüğün ilk hecesi (ilk ünlüye kadar olan kısmı) alınır, “p, r, s, m” (PıRaSaMşeklinde kodlayabiliriz.) harflerinden uygun olanı getirilir ve sözcüğün tamamı yazılır.

Örnek: Beyaz perde.  Bembeyaz perde.

Mavi gökyüzü. Masmavi gökyüzü.

Kırmızı kazak. Kıpkırmızı kazak.

Temiz masa. Tertemiz masa.

  • Sıfat olan sözcüğün tekrarlanması diğer pekiştirme yöntemidir.

Örnek:  Salkım salkım üzümler yedik.

Şırıl şırıl su akıyordu.

3. Sıfatlarda Derecelendirme

Sıfatlara derecelendirme anlamı kazandırmak için “pek, çok, daha, en…” gibi sözcükler kullanılır.

Örnek: En hızlı araba birinci geldi.

Daha güzel birini hiç görmemiştim.

Çok iyi insanlarla tanıştım.

 

0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes

Sıfat (Ön Ad) Nedir? Sıfat Çeşitleri Nelerdir? - Yorumlar

YORUMLARINIZI PAYLAŞIN

 

Yapılan Yorumlar

BENZER İÇERİKLERİlginizi çekebilecek diğer içerikler

İsimler (Adlar) Nedir?

İsimler (Adlar) Nedir? 28 Şubat 2018

Totalitarizm Nedir?

Totalitarizm Nedir? 26 Şubat 2018

Toprak Tipleri Nelerdir?

Toprak Tipleri Nelerdir? 25 Şubat 2018

ÖNE ÇIKAN KATEGORİLER

RASTGELE İÇERİKLER

FACEBOOK'TA BİZ

iyzi - Tüm Hakları Saklıdır