Noktalama İşaretleri ve Kullanım Alanları

Ana Sayfa » Eğitim » Noktalama İşaretleri ve Kullanım Alanları
Noktalama İşaretleri ve Kullanım Alanları

Noktalama İşaretleri ve Kullanım Alanları

Noktalama işaretleri, yazıda belirtilen düşünce ve durumların okuyucuya en doğru şekilde aktarılmasına yardımcı olmak için kullanılır. Noktalama işaretleri, yazının belli bir düzende olmasını ve anlam bütünlüğünü sağlar.

NOKTA (.)

Nokta  nerelerde kullanılır?

Cümlenin bittiğini belirtmek için kullanılır.
Yarın erken kalkacağım.

Kelime kısaltmalarında kullanılır.
Yrd. Dç. (Yardımcı Doçent) Apt. (Apartman) Şti. (Şirket)

Sayılardan sonra sıra sayı eki olarak kullanılır.
15. sıra – 27. Soru

Tarihlerde yıl, ay ve gün sayılarının aralarında kullanılır.
17.10.1965 – 09.12.1972

Saat ve dakikayı belirtirken kullanılır
21.35 – 09.41

Çok basamaklı sayıları gruplamak amacıyla kullanılır.
15.453.591 – 17.200

Dört işlem işareti olan çarpı yerine kullanılır.
4.7=28 – 12.6=72

 

VİRGÜL (,)

Virgül  nerelerde kullanılır?

Özdeş görevdeki sözcüklerin arasında kullanılır.
Çantasını, kitabını odasında unutmuş.
Sınıfa kumral, yeşil gözlü, şirin bir çocuk girdi.

Aralarında ilgi olan cümlelerin arasında kullanılır.
Kadın buraya geldi, gözlüklerini sordu.

Yüklem ve özne arasında farklı öğeler bulunduğunda özneden sonra kullanılır.
Yasemin, okulu bittikten sonra evine döndü.

Adlaşmış sıfatların sıfat gibi anlaşılmaması için kelimeden hemen sonra kullanılır.
Hasta, odasında havalandırma sorunu olduğunu söyledi.

Ara sözlerin başında ve sonunda kullanılır.
Ahmet, sınıf arkadaşım, bugün okula gelmemiş.

Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinin sonunda kullanılır.
Önümüzdeki hafta geleceğim, dedi.
Eski bir düşünür, müzik ruhun gıdasıdır, demiş.

Hitapların sonunda kullanılır.
Değerli milletvekilim, bu yıl derneğimizi ziyaret etmenizi temenni ediyoruz.
Saygıdeğer misafirlerimiz, bu yıl ilk kez düzenlemiş olduğumuz bu etkinlikte bizleri yalnız bırakmadığınız için hepinize teşekkür ediyorum.

Sayıların ondalık değerleri belirtirken kullanılır.
12,5 (on iki onda beş)
147,2 (yüz kırk yedi onda iki)

 

NOKTALI VİRGÜL (;)

Noktalı virgül  nerelerde kullanılır?

Anlamca ilgili olan ve bağlaçsız bağlanan cümlelerin arasında kullanılır.
İlk fırsatta İzmir’e gitmemiz gerekiyor; arabayı almamız lazım.
Kazanmak için çok çabaladı; fakat gümüş madalya ile yetinmek zorunda kaldı.

İçinde virgül bulunan sözcük gruplarının arasında kullanılır.
Bugün Yusuf, Ekrem, Mine; yarın Nihat, Ceren, Aslı bize yardım edecekler.

Öznenin virgül kullanılan durumlarda karıştırılmaması için kullanılır.
Harun; Mustafa, Hüseyin ve Filiz’den daha önce işe gitti.
Kuşadası; Bodrum, Çeşme ve Alaçatı’ya göre daha ekonomik bir tatil merkezidir.

Tekrarlanan bağlaçlarla bağlanmış cümleleri diğer cümleden ayırmak için kullanılır.
İster yap, ister yapma; sonuçlarına sen katlanacaksın.

 

İKİ NOKTA (:)

İki nokta nerelerde kullanılır?

Aktarma cümlelerinden önce kullanılır.
Kadın çocuğuna: “Hangi oyuncağı istiyorsun?” diye sordu.

Konuşma çizgisinden önce kullanılır.
Haber spikeri: – Sayın vekilim, gündemdeki yasa teklifi hakkında ne düşünüyorsunuz?

Açıklaması yapılacak cümlenin ya da sözcüğün sonunda kullanılır.
Parfüm: Şişelenmiş güzel koku.
Alaçatı denildiğinde aklıma iki kişi gelir: Aziz Nesin ve Çağla Kubat.

Bölme işleminde bölenle bölünen arasında kullanılır.
190:5 =38 1800:2 = 900

 

ÜÇ NOKTA (…)

Üç nokta  nerelerde kullanılır?

Benzer örneklerin olduğu durumlarda kullanılır.
Tabağın içinde çeşit çeşit meyve vardı: muz, elma üzüm, armut…

Bitmemiş cümlelerin sonunda kullanılır.
Söylediklerine o kadar çok inanmak isterdim ki…

Belirtilmek istenmeyen adların yerine kullanılır.
Cinayette … Hanım’dan da şüpheleniyor.

Ahlaka aykırı bulunan sözcüklerin yerine kullanılır.
O kadar dik kafalı çocuk ki bundan bir … olmaz.

Yapılan alıntılardaki atlamaları göstermek için kullanılır.
…“Sabah sahile indiğimde yine aynı köpeği görmüştüm. Gazeteleri aldıktan sonra eve döndüm…”

 

SORU İŞARETİ (?)

Soru işareti  nerelerde kullanılır?

Soru cümleleri ya da soru niteliği taşıyan sözcüklerden sonra kullanılır.
Soyadınız?
Marketten ne almamı istersin?

Kesinliği bilinmeyen veya kanıtlanmamış bilgilerde -ayraç içinde- ve yanında kullanılır.
Ünlü sanatçı 986 (?) yılında Mersin’de (?) doğdu.

ÜNLEM İŞARETİ (!)

Ünlem işareti  nerelerde kullanılır?

Ünlem bildiren sözcüklerden veya cümlelerden sonra kullanılır.
Hey sen!
Bu dediklerine kimse inanmaz!

Söylenen söze inanılmadığını göstermek veya alaya almak için sözün yanında, ayraç içinde kullanılır.
Çok bilgili (!) olduğundan bahsetti.

 

KESME İŞARETİ (’)

Kesme işareti  nerelerde kullanılır?

Özel adlara eklenen çekim eklerinden önce kullanılır.
Ankara’dan – Selim’in

Kısaltmalara getirilen eklerden önce kullanılır.
TDK’nın TBMM’ye

Sayılara getirilen eklerden önce kullanılır.
21:45’te 12’nci 1726’da

Şiirlerde ölçü gereği düşürülen seslerin yerine kullanılır.
N’oldu bu aşkımızın sonunda? (Ne oldu)

Aldığı ek nedeniyle başka bir sözcükle karışabilecek sözcüklerden sonra kullanılır.
Tavan’ın kırmızı olmasını istedi. tava / tavan
Kadı’nın verdiği kararla idam edildi. kadı / kadın

Özellikle belirtilmek istenen harften veya sözcükten sonra kullanır.
Sorunun ilk şıkkı a’ya baktığımızda işlem hatası olduğunu anlıyoruz.
Soru cümlesi olduğu için mi’nin ayrı yazılması gerekiyor.

 

TIRNAK İŞARETİ (“ ”)

Tırnak işareti  nerelerde kullanılır?

Alıntı yapılırken kullanılır.
Başbakan: “Ekonomik büyüme beklenen seviyeye ulaşacak.” diyerek toplantıyı bitirdi.

Doğrudan yapılan aktarma cümlelerinde kullanılır.
Patron: “Cumartesi günü yarım gün tatil olacak” dedi.

Yazı başlıklarında ve kitap adlarında kullanılır.
Aziz Nesin’in yazdığı “Zübük” adlı roman sinemaya uyarlanmıştır.
Meclis için hazırlanan raporda “çocuk hakları” ilk sırada yer alıyor.

Cümlede özellikle vurgulanmak istenilen sözcüklerde kullanılır.
Çağdaş bir ülke olabilmemiz için “farkındalık” sahibi insanlar yetiştirmemiz gerekiyor.

 

TEK TIRNAK (’)

Tek tırnak  nerelerde kullanılır?

Bir alıntının içinde başka bir alıntıyı belirtmek için kullanılır.
Gazetede: “Milli sporcu, maçtan sonra: ‘Daha iyi oynamamız gerekiyordu. Kaybettiğimiz için üzgünüz’ dedi.” diye yazıyor.

 

PARANTEZ (AYRAÇ) ( )

Parantez (ayraç)  nerelerde kullanılır?

Bir sözcüğün açıklamasını yaparken kullanılır.
Avam Kamarası (Birleşik Krallık) önümüzdeki hafta toplanıyor.

Bir sözcüğün eş anlamlısını belirtirken kullanılır.
Toy (acemi) olduğu her halinden belli oluyor.

Tarihlerin yazımında kullanılır.
Üniversiteden mezun olduğumda (2003) sınav sistemi farklıydı.

Tiyatro veya senaryo metinlerinde hareketleri anlatan bölümlerde kullanılır.
Usta: (Alnındaki teri silerek) “Yarın akşam hazır olur.” dedi.

Yabancı sözcüklerin okunuşlarını belirtmek için kullanılır.
Picasso (Pikasso) 1891 yılında La Coruna’da Güzel Sanatlar Okulu’nu bitirdi.

 

KISA ÇİZGİ (-)

Kısa çizgi  nerelerde kullanılır?

Arasözlerin başına ve sonunda kullanılır.
Bu yaşlı adamı gördüğümde -nedendir bilmem- hep dedemi hatırlarım.

Bir olayın başlangıç ve bitiş tarihleri arasında kullanılır.
İngiltere ve Fransa arasında 1337-1453 yıllarında süren savaş hangisidir?

Birbiriyle ilgili veya bağlantılı iki ismin arasında kullanılır.
Ankara – Londra uçak seferleri hava şartları nedeniyle iptal edildi.

Dilbilgisinde hece, kök ve ek belirtmek gibi amaçlarla kullanılır.
Fark-lı Yol-cu Kara-cı-lık-ta -ler eki -de eki

Satır sonunda bitmeyen sözcüklerin bölünmesinde kullanılır.
…………………………………………………………………………………………….gelme-
si için rica etti.

Rakam veya sayılar arasına “ila” anlamında kullanılır.
8 – 10 kişilik 18 – 29 Nisan 35 – 40 yaşlarında

Eski metinlerdeki Arapça, Farsça tamlamalar arasında kullanılır.
Aşk-ı memnu Kanun-i Esasi

Fiillerin sonuna mastar eki (-mek, -mak) yerine kullanılır.
Kal- Kaç- Döv- Vur-

 

UZUN ÇİZGİ ( – )

Uzun çizgi  nerelerde kullanılır?

Konuşma metinlerinde cümlelerin veya sözlerin başında kullanılır.
– Yasemin sizinle mi gidiyor?
– Evet. Birlikte gideceğiz.

0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes

Noktalama İşaretleri ve Kullanım Alanları - Yorumlar

YORUMLARINIZI PAYLAŞIN

 

Yapılan Yorumlar

BENZER İÇERİKLERİlginizi çekebilecek diğer içerikler

Sabahattin Ali Kimdir?

Sabahattin Ali Kimdir? 30 Nisan 2015

ÖNE ÇIKAN KATEGORİLER

RASTGELE İÇERİKLER

FACEBOOK'TA BİZ

iyzi - Tüm Hakları Saklıdır